Δήμος Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη: Το τελευταίο αντίο στη Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη, την επιστήμονα που ανέδειξε την προσφυγική ιστορία της Κοκκινιάς

Μια σημαντική προσωπικότητα της κοινωνικής ανθρωπολογίας, που αφιέρωσε μεγάλο μέρος της επιστημονικής της διαδρομής στη μελέτη της προσφυγικής ταυτότητας της Νίκαιας, αποχαιρετά η πόλη.

Η Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη, διακεκριμένη κοινωνική ανθρωπολόγος και ερευνήτρια, άφησε πίσω της ένα σπουδαίο επιστημονικό έργο, μέσα από το οποίο κατέγραψε τις μνήμες, τις εμπειρίες και την καθημερινότητα των Μικρασιατών προσφύγων που έθεσαν τα θεμέλια της σύγχρονης Κοκκινιάς.

Ο Δήμος Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη εκφράζει τη βαθιά του θλίψη για την απώλειά της, τιμώντας τη γυναίκα που προσέγγισε την ιστορία της πόλης όχι μόνο μέσα από τα ιστορικά τεκμήρια, αλλά κυρίως μέσα από τις ζωές των ανθρώπων της.

Η επιστημονική της έρευνα στη Νίκαια υπήρξε εκτεταμένη και ουσιαστική. Η ίδια επέλεξε να γνωρίσει από κοντά την κοινωνία της προσφυγικής πόλης, να συνομιλήσει με τους κατοίκους της και να καταγράψει τις κοινωνικές σχέσεις, τις συνήθειες, τις δυσκολίες και τις εμπειρίες που διαμόρφωσαν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία της.

Μάλιστα, έζησε για δεκατέσσερις ολόκληρους μήνες στα Γερμανικά, τη χαρακτηριστική συνοικία με τα προκατασκευασμένα σπίτια, αποκτώντας άμεση γνώση της καθημερινότητας των ανθρώπων και της κοινωνικής πραγματικότητας μιας γειτονιάς με ξεχωριστή ιστορική διαδρομή.

Ένα βιβλίο-παρακαταθήκη για την ιστορία της Κοκκινιάς

Αποτέλεσμα αυτής της πολυετούς ενασχόλησης ήταν το σημαντικό βιβλίο της με τίτλο «Κληρονόμοι της Μικρασιατικής Καταστροφής: Η κοινωνική ζωή των Μικρασιατών προσφύγων στον Πειραιά».

Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνική αξία, καθώς φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες κατάφεραν να δημιουργήσουν νέες κοινότητες, να οργανώσουν τη ζωή τους και να διαμορφώσουν τη συλλογική ταυτότητα της προσφυγικής Νίκαιας.

Το 2005, το βιβλίο παρουσιάστηκε στην πόλη, σε μια εκδήλωση που ανέδειξε τη σημασία της επιστημονικής έρευνας και της διατήρησης της ιστορικής μνήμης.

Η Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη υπηρέτησε την Κοινωνική Ανθρωπολογία και την πανεπιστημιακή έρευνα, διδάσκοντας και συνεργαζόμενη με σημαντικά ακαδημαϊκά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Η επιστημονική της παρακαταθήκη παραμένει πολύτιμη για όσους μελετούν την προσφυγική εγκατάσταση, την κοινωνική ιστορία, τη συλλογική μνήμη και τη διαμόρφωση της ταυτότητας των μικρασιατικών κοινοτήτων.

Κωνσταντίνος Μαραγκάκης: «Το έργο της θα συνεχίσει να φωτίζει την ιστορία της Νίκαιας»

Στη σημασία της προσφοράς της εκλιπούσας αναφέρθηκε με δήλωσή του ο δήμαρχος Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη, Κωνσταντίνος Μαραγκάκης, ο οποίος εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στους οικείους της, υπογραμμίζοντας τη βαθιά σύνδεση της επιστήμονα με την ιστορία και τους ανθρώπους της πόλης.

Αναλυτικά, η δήλωση του δημάρχου:

• «Η απώλεια της Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη αφήνει ένα σημαντικό κενό στον χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας αλλά και στη μελέτη της ιστορίας της πόλης μας. Η πόλη μας υπήρξε για εκείνη κάτι περισσότερο από ένα αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Μέσα από τη μακρόχρονη μελέτη της, προσέγγισε τους ανθρώπους, τις γειτονιές και τις εμπειρίες των Μικρασιατών προσφύγων, καταγράφοντας με επιστημονική συνέπεια την πορεία μιας κοινωνίας που οικοδόμησε τη ζωή της μέσα από τον ξεριζωμό, τις δυσκολίες και την προσπάθεια για ένα νέο ξεκίνημα. Το έργο της μας βοηθά να κατανοήσουμε βαθύτερα τις ρίζες μας και να διαφυλάξουμε την ιστορική μνήμη της προσφυγικής μας πόλης. Την ευχαριστούμε για την πολύτιμη συμβολή της και εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στους οικείους της. Η επιστημονική της παρακαταθήκη θα συνεχίσει να φωτίζει την ιστορία της Νίκαιας και των ανθρώπων της».
• Η Νίκαια αποχαιρετά μια επιστήμονα που κατάφερε να μετατρέψει την ιστορία των προσφύγων σε ζωντανή μαρτυρία. Γιατί η ιστορία μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία και στα αρχεία της, αλλά κυρίως στους ανθρώπους της, στις μνήμες τους και στις γενιές που κουβαλούν την ιστορική τους κληρονομιά.
• Η προσφορά της Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη θα αποτελεί σημείο αναφοράς για τη μελέτη και τη διαφύλαξη της προσφυγικής ιστορίας της Κοκκινιάς.